تشدید اختلاف اروپا و آمریکا | از گرینلند تا تنگه هرمز

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، روزنامه العربی الجدید در یادداشتی درباره نپذیرفتن درخواست آمریکا از سوی متحدان اروپایی در موضوع تنگه هرمز نوشت تنش میان ایالات متحده و کشور‌های اروپایی درباره نحوه برخورد با ایران وارد مرحله تازه‌ای شده و شکاف قابل توجهی در روابط دو سوی آتلانتیک ایجاد کرده است. طبق این گزارش، بحران گرینلند تنها یک اختلاف کوتاه‌مدت نبود، بلکه نشانه‌ای از تغییر در مناسبات سنتی میان متحدان غربی بود.

یون گراوسگورد پژوهشگر دانمارکی در این گزارش گفت تهدید‌های دونالد ترامپ درباره کنترل گرینلند، صبر اروپا را در وضعیتی که منطق قدرت جای همکاری را گرفته، با چالش مواجه کرد. او توضیح داد کشور‌های اروپایی این موضوع را آزمونی برای حفاظت از مفهوم حاکمیت جمعی خود می‌دانستند.

این پژوهشگر ادامه داد موضوعی که در رسانه‌ها با عنوان «لحظه گرینلند» مطرح شده، از ژانویه آغاز شد؛ زمانی که اروپا این پرونده را نه یک اختلاف محدود، بلکه نمادی از توان ایستادگی در برابر فشار و حفظ اصول حاکمیت تلقی کرد.

در ادامه گزارش العربی الجدید آمده است که فشار‌های آمریکا تنها در شمال اروپا متوقف نشد و واشنگتن هم‌زمان با افزایش تنش‌ها در تنگه هرمز تلاش کرد اروپا را با راهبرد خود در قبال ایران همراه کند؛ راهبردی که برخی تحلیلگران آن را هم‌راستا با اهداف اسرائیل می‌دانند.

کارستن اندرسن پژوهشگر حوزه جنگ و صلح، این وضعیت را «باج‌گیری راهبردی دوگانه» توصیف کرد؛ یعنی تهدید حاکمیت اروپا در گرینلند همراه شده با درخواست مشارکت در جنگی که اروپا آن را به سود خود نمی‌بیند.

پس از این تحولات، دونالد ترامپ در اظهاراتی علنی برخی متحدان اروپایی در ناتو را به «ترس» و «شانه خالی کردن از مسئولیت» متهم کرد. صادق سلیمانی پژوهشگر دانشگاه آرهوس در گفت‌و‌گو با العربی الجدید بیان کرد این سخنان تنها یک واکنش احساسی نبود و پیامد‌های راهبردی مهمی دارد. او افزود چنین ادبیاتی بنیان اعتماد متقابل در ناتو را که از دوران جنگ سرد شکل گرفته، تضعیف می‌کند و تردید‌ها درباره تعهدات امنیتی آمریکا را افزایش می‌دهد. به گفته او، این وضعیت موجب تقویت بحث‌ها درباره ضرورت ایجاد توان دفاعی مستقل در اروپا شده و انسجام داخلی ناتو را با چالش روبه‌رو کرده است.

العربی الجدید در ادامه نوشت کشور‌های اروپایی با نوعی همبستگی کم‌سابقه به فشار‌های آمریکا واکنش نشان داده‌اند. تحلیلگران بر این باورند که اروپا دریافته عقب‌نشینی در موضوع گرینلند می‌تواند جایگاه آن را در سایر پرونده‌ها، به‌ویژه در خلیج فارس، تضعیف کند؛ بنابراین پاسخ اروپا در دو سطح جلوه یافته است: مخالفت سیاسی با ورود به جنگ و استفاده از ابزار‌های اقتصادی برای اعمال فشار متقابل بر واشنگتن.

در این میان، بحران تنگه هرمز به یکی از مهم‌ترین عرصه‌ها برای سنجش «استقلال راهبردی اروپا» تبدیل شده است. طبق این گزارش، در حالی که آمریکا بر تشدید تنش تأکید دارد، اروپا رویکردی بر پایه کاهش تنش و راه‌حل‌های دیپلماتیک را دنبال می‌کند.

هیلیا راتز پژوهشگر حقوق بین‌الملل، معتقد است هم‌پوشانی اهداف آمریکا و اسرائیل باعث افزایش تردید اروپا نسبت به نیت‌های واشنگتن شده و نگرانی ایجاد کرده است که ورود به جنگ بیشتر در خدمت اهداف دیگران باشد تا منافع اروپا. او توضیح داد هرگونه اخلال در تنگه هرمز می‌تواند موجب شوک در بازار انرژی و افزایش قیمت‌ها شود؛ اتفاقی که برای اقتصاد‌های اروپایی در شرایط رکود و تورم هزینه‌زا خواهد بود.

العربی الجدید همچنین نوشت تجربه جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ و پیامد‌های آن یکی از عوامل احتیاط اروپا در ورود به درگیری‌های تازه در خاورمیانه است. علاوه بر این، افکار عمومی در کشور‌های اروپایی نیز به‌طور گسترده با مداخلات نظامی مخالفت می‌کند.

در بخش پایانی این گزارش آمده است آنچه «لحظه گرینلند» نام گرفته به عنوان نشانه‌ای از کاهش اعتماد میان اروپا و آمریکا مطرح است؛ روندی که از سطح یک دولت فراتر رفته و بیانگر دگرگونی‌های عمیق‌تر در سیاست‌های غربی است. به نوشته العربی الجدید، اروپا به‌تدریج در حال حرکت به سمت استقلال بیشتر در حوزه‌های انرژی، اقتصاد و دفاع است و تلاش می‌کند از نقش یک پیرو در ساختار‌های سنتی غرب فاصله بگیرد. بحران تنگه هرمز نیز اکنون به یکی از مهم‌ترین میدان‌های تجربه این تحول تبدیل شده است؛ جایی که فشار‌های آمریکا و تمایل اروپا به استقلال سیاست‌گذاری، به شکل روشن قابل مشاهده است.